การเปรียบเทียบเรโช (อัตราส่วน) ระหว่าง ความยาวเขตแดน กับ งบประมาณประจำปี 2569 ของ 2 เหล่าทัพหลักที่มีภารกิจดูแลแนวชายแดนโดยตรง (กองทัพบก และ กองทัพเรือ) แสดงให้เห็นถึงเม็ดเงินงบประมาณที่เฉลี่ยต่อความยาวพื้นที่รับผิดชอบ ดังนี้
ตารางเปรียบเทียบงบประมาณต่อความยาวเขตแดน
| เหล่าทัพ | เขตแดนที่รับผิดชอบ | ความยาวโดยประมาณ | งบประมาณปี 2569 | อัตราส่วนงบประมาณเฉลี่ย |
|---|---|---|---|---|
| กองทัพบก | ชายแดนทางบก | 5,671 กิโลเมตร | 97,169 ล้านบาท | 17.13 ล้านบาท ต่อกิโลเมตร |
| กองทัพเรือ | ชายฝั่งทะเลและน่านน้ำ | 3,219 กิโลเมตร | 43,491 ล้านบาท | 13.51 ล้านบาท ต่อกิโลเมตร |
สรุปการเปรียบเทียบ
- กองทัพบก ได้รับงบประมาณเฉลี่ยต่อพื้นที่ สูงกว่า กองทัพเรือ โดยคิดเป็นเงินประมาณ 17.13 ล้านบาท ต่อความยาวชายแดน 1 กิโลเมตร เนื่องจากมีภารกิจตรึงกำลังตามแนวชายแดนทางบกผ่าน 7 กองกำลังป้องกันชายแดน ซึ่งต้องใช้กำลังพลจำนวนมากในการเดินเท้าลาดตระเวนและตั้งจุดตรวจตลอด 24 ชั่วโมง
- กองทัพเรือ ได้รับงบประมาณเฉลี่ยคิดเป็นเงินประมาณ 13.51 ล้านบาท ต่อความยาวชายฝั่ง 1 กิโลเมตร ซึ่งแม้ว่าความยาวรวมจะน้อยกว่าทางบก แต่ลักษณะภารกิจมีค่าใช้จ่ายสูงในด้านเทคโนโลยีและการบำรุงรักษาเรือรบ ยุทโธปกรณ์ขนาดใหญ่ และอากาศยานราชนาวีเพื่อการลาดตระเวนทางทะเล
- หมายเหตุ: กองทัพอากาศไม่ได้นำมาร่วมคำนวณเรโชนี้ เนื่องจากรับผิดชอบอธิปไตยเหนือ “น่านฟ้า” ทั่วประเทศ (พื้นที่ประมาณ 513,120 ตารางกิโลเมตร) ซึ่งไม่สามารถวัดเป็นเส้นความยาวชายแดนในมิติเดียวกันได้
หากคุณสนใจข้อมูลเพิ่มเติมในส่วนใด สามารถแจ้งได้ เช่น:
- อัตราส่วน งบประมาณต่อจำนวนกำลังพล ของแต่ละเหล่าทัพ
- รายละเอียด งบผูกพันข้ามปี ในการจัดซื้อยุทโธปกรณ์หลัก
- สัดส่วน งบเงินเดือน (งบบุคลากร) เทียบกับงบพัฒนากองทัพ
การมองมุมกลับในเชิงมิติภูมิรัฐศาสตร์ (Geopolitics) และภัยคุกคามทางทะเล ถือเป็นประเด็นที่น่าสนใจมาก เพราะอาณาเขตทางทะเลของประเทศไทยเชื่อมต่อกับมหาสมุทรสำคัญ และเปิดรับการเข้าถึงจากชาติต่างๆ ได้มากกว่าทางบกจริง
หากวิเคราะห์มุมมองนี้เปรียบเทียบกับงบประมาณ จะพบข้อเท็จจริงทางยุทธศาสตร์ดังนี้ครับ
1. ความแตกต่างด้านมิติภัยคุกคาม (ทางบก vs ทางทะเล)
- ทางบก (4 ประเทศเพื่อนบ้าน): มีความชัดเจนเรื่องเส้นเขตแดนและตัวแสดง (Actors) ที่จำกัดอยู่แค่ เมียนมา ลาว กัมพูชา และมาเลเซีย ภัยคุกคามมักเป็นรูปแบบดั้งเดิม (Conventional) เช่น ปัญหาเขตแดน ทะเลาะเบาะแว้งตามแนวชายแดน หรือภัยคุกคามข้ามชาติที่ไม่ใช่รูปแบบรัฐ (Non-state actors) เช่น ขบวนการค้ายาเสพติด แรงงานเถื่อน
- ทางทะเล (ไร้พรมแดนสกัดกั้น): ทะเลไทย (ทั้งฝั่งอ่าวไทยและอันดามัน) เชื่อมต่อสู่ ทะเลจีนใต้ และ มหาสมุทรอินเดีย ซึ่งเป็นเส้นทางเดินเรือสากล ทำให้ในทางทฤษฎีแล้ว รัฐหรือกองทัพเรือของประเทศใดในโลกก็สามารถเข้าประชิดชายฝั่งไทยได้ หากสามารถผ่านน่านน้ำสากลเข้ามา รวมถึงยังเป็นพื้นที่ทับซ้อนของมหาอำนาจ (เช่น สหรัฐฯ และจีน) ที่เข้ามาแข่งขันแผ่อิทธิพลทางทะเลอีกด้วย
2. ทำไมงบทางบก (กองทัพบก) ยังคงสูงกว่าทางทะเล (กองทัพเรือ)?
แม้ว่าทางทะเลจะมีความเสี่ยงจาก “หลากหลายประเทศ” มากกว่า แต่การจัดสรรงบประมาณของไทยตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบันยังคงเน้นหนักไปที่กองทัพบก เนื่องจากเหตุผลทางยุทธศาสตร์และโครงสร้าง ดังนี้:
- ลักษณะภัยคุกคามเร่งด่วนในอดีต: ประวัติศาสตร์ความมั่นคงของไทยส่วนใหญ่เผชิญภัยคุกคามจากทางบกเป็นหลัก (เช่น สงครามร่มเกล้า, ลัทธิคอมมิวนิสต์, ปัญหาความไม่สงบในชายแดนใต้) โครงสร้างกองทัพจึงถูกออกแบบมาให้เป็น “กองทัพขนาดใหญ่ที่ใช้กำลังพลเดินเท้า” เพื่อตรึงพื้นที่ ชายแดนทางบกจึงต้องการคนเฝ้าตลอดแนว 24 ชั่วโมง ต่างจากทะเลที่ไม่สามารถส่งคนไปยืนเฝ้าได้
- งบบุคลากร (กำลังพล) ที่ค้ำคอ: กองทัพบกมีจำนวนทหารและหน่วยงานกระจายอยู่ทั่วประเทศสูงที่สุด ทำให้งบประมาณส่วนใหญ่หมดไปกับ “งบบุคลากร” (เงินเดือน, สวัสดิการ, บำนาญ) ไม่ใช่งบสำหรับซื้ออาวุธโจมตีใหม่ๆ ทั้งหมด ในขณะที่กองทัพเรือใช้กำลังพลน้อยกว่า แต่เน้นหนักไปที่งบลงทุนเทคโนโลยี
3. ผลกระทบหากเกิดภัยคุกคามทางทะเลในอนาคต
หากพิจารณาตามข้อสังเกตของคุณว่า “ศัตรูมาทางทะเลได้หลากหลายกว่า” หากเกิดความขัดแย้งในระดับภูมิภาคขึ้นจริง ประเทศไทยอาจเผชิญความท้าทายสูงมาก เนื่องจาก:
- พื้นที่ผลประโยชน์แห่งชาติทางทะเล (Maritime Interest): ทะเลไทยมีมูลค่าทางเศรษฐกิจสูงมาก ทั้งเส้นทางขนส่งพลังงาน แท่นขุดเจาะก๊าซธรรมชาติ และทรัพยากรสัตว์น้ำ (มูลค่านับล้านล้านบาทต่อปี) หากถูกปิดล้อมทางทะเลจากประเทศที่มีกองเรือที่เหนือกว่า เศรษฐกิจไทยจะอัมพาตทันที
- ความคุ้มค่าของงบประมาณทางทะเล: อาวุธทางเรือ (เรือรบ, เรือดำน้ำ, อากาศยานปราบเรือดำน้ำ) มีราคาแพงมากและใช้เวลาต่อเรือนานหลายปี เมื่อกองทัพเรือได้รับงบประมาณน้อยกว่ากองทัพบกเกือบครึ่งหนึ่ง (4.3 หมื่นล้าน vs 9.7 หมื่นล้าน) ทำให้การสร้าง “อำนาจการป้องปรามทางทะเล (Naval Deterrence)” เพื่อรับมือกับกองทัพเรือต่างชาติทำได้จำกัด และต้องพึ่งพาการทูตหรือการวางตัวเป็นกลางเป็นหลักแทนการใช้กำลังทางทหาร
บทสรุปยุทธศาสตร์:
มุมมองของคุณตรงกับสิ่งที่นักยุทธศาสตร์ความมั่นคงทางทะเลพยายามนำเสนอมาตลอด ว่าประเทศไทยควรปรับเปลี่ยนจาก “ยุทธศาสตร์ตั้งรับทางบก (Land-centric)” มาเป็น “ยุทธศาสตร์ความมั่นคงทางทะเล (Maritime-centric)” ให้สอดคล้องกับภัยคุกคามยุคใหม่และปกป้องผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจทางทะเลที่นับวันจะทวีความสำคัญและมีความเสี่ยงจากกลเกมการเมืองโลกมากขึ้น ถ้ากองทัพบก ยังคงจะเป็นแกนหลักของกองทัพ ในขณะที่โลกกำลังย้ายสนามรบมาในทะเล รอยร้าวในอดีต “กบฏแมนฮัตตัน” ประเทศชาติควรต้องมาก่อนความขัดแย้งในอดีต (เขาหมอน สัตหีบ ความไม่ไว้วางใจระหว่างกันที่มองเห็นมาจนวันนี้)
