ในอดีตมีการแจกเหล้าให้ทหารเรือดื่มเป็นประจำทุกวันจริงๆ โดยเรียกว่า “การปันส่วนเหล้ารัม” (Rum Ration) หรือที่เรียกกันว่า “ท็อต” (Tot) ซึ่งถือเป็นประเพณีและกฎระเบียบที่เป็นทางการของ ราชนาวีอังกฤษ (Royal Navy) และกองทัพเรืออีกหลายประเทศยาวนานกว่า 300 ปี (ตั้งแต่ศตวรรษที่ 17 จนถึงปี ค.ศ. 1970)
เหตุผลที่ต้องแจกเหล้าในเรือรบสมัยก่อน ไม่ใช่เพราะสนับสนุนให้ทหารขี้เมา แต่เกิดจากเหตุผลจำเป็นทางสุขอนามัย โลจิสติกส์ และการทหารดังนี้ครับ:
1. ปัญหาน้ำจืดเน่าเสีย (เหตุผลหลัก)
การเดินทางในมหาสมุทรสมัยก่อนใช้เวลานานหลายเดือน เรือต้องบรรจุน้ำจืดใส่ถังไม้โอ๊ค เมื่อเวลาผ่านไป น้ำจืดจะเริ่มเน่าเสีย มีเมือกสีเขียว และส่งกลิ่นเหม็นจนดื่มไม่ได้ ในยุคแรกๆ กองทัพเรือจึงแจก “เบียร์” ให้ดื่มแทนน้ำเพราะแอลกอฮอล์ช่วยไม่ให้เน่าเสีย แต่เบียร์ก็ยังบูดได้และกินพื้นที่จัดเก็บมหาศาล ต่อมาเมื่ออังกฤษยึดเกาะจาเมกาได้ในปี ค.ศ. 1655 จึงเปลี่ยนมาแจก “เหล้ารัม” ซึ่งเป็นสุรากลั่นที่ไม่บูดเสีย ยิ่งบ่มในถังไม้ยิ่งรสชาติดี และใช้พื้นที่จัดเก็บน้อยกว่ามาก
2. รักษากำลังใจและคลายความเครียด
ชีวิตของกะลาสีบนเรือรบในอดีตนั้นยากลำบากและน่าเบื่อหน่ายอย่างยิ่ง ต้องทำงานหนัก เจอคลื่นลมแรง อาหารซ้ำซาก และเสี่ยงชีวิตในสงคราม สัญญาณนกหวีดเรือเรียกรับเหล้ารัมในช่วงเวลา 11 โมงเช้าถึงเที่ยง (เรียกว่าสัญญาณ “Up Spirits!”) จึงเป็นช่วงเวลาที่ทหารเรือทุกคนรอคอยมากที่สุด เพราะช่วยคลายเครียด คลายหนาว และสร้างความฮึกเหิม
3. เพื่อความปลอดภัยของดินปืน (Navy Strength)
เหล้ารัมที่แจกบนเรือรบจะมีดีกรีสูงมากเป็นพิเศษ เรียกว่า Navy Strength Rum (ประมาณ 54.5% – 57% ABV) เหตุผลเพราะถังเหล้ามักจะถูกเก็บไว้ใต้ดาดฟ้าเรือรวมกับดินปืน หากเกิดอุบัติเหตุเหล้ารั่วไปโดนดินปืน ถ้าเป็นเหล้าดีกรีต่ำ ดินปืนจะชื้นและใช้งานไม่ได้ แต่ถ้าเป็นเหล้าที่มีแอลกอฮอล์สูงระดับ 57% แม้ดินปืนจะเปียกเหล้าก็ยังสามารถจุดไฟติดได้
กำเนิดคำว่า “เหล้ากร็อก” (Grog)
เนื่องจากเหล้ารัมเพียวๆ แรงเกินไปจนทำให้ทหารเรือเมามายและทะเลาะวิวาทกันบ่อย ในปี ค.ศ. 1740 พลเรือเอก เอ็ดเวิร์ด เวอร์นอน (Edward Vernon) จึงออกกฎให้ ผสมน้ำเปล่าลงในเหล้ารัม ในอัตราส่วนเหล้า 1 ส่วน น้ำ 2-4 ส่วน ก่อนแจกจ่าย
- ทหารเรือพากันตั้งชื่อเหล้าผสมน้ำนี้ว่า “กร็อก” (Grog) ตามฉายาของท่านนายพลที่ชอบใส่เสื้อคลุมผ้าเนื้อหยาบ (Grogram coat)
- ต่อมามีการผสมน้ำมะนาวและน้ำตาลลงไปด้วยเพื่อช่วยป้องกัน โรคเลือดออกตามไรฟัน (Scurvy) จากการขาดวิตามินซี
- คำว่า Groggy ที่แปลว่า อาการมึนงง หัวตื้อ เดินเซ ก็มีที่มาจากอาการของทหารเรือที่ดื่มเหล้ากร็อกนี้เองครับ
จุดสิ้นสุดของประเพณีแจกเหล้า
ประเพณีนี้ถูกยกเลิกอย่างเป็นทางการโดยราชนาวีอังกฤษเมื่อวันที่ 31 กรกฎาคม ค.ศ. 1970 ซึ่งทหารเรือเรียกวันนี้ว่า “Black Tot Day” (วันไว้อาลัยให้เหล้ารัม) เนื่องจากเรือรบยุคใหม่เต็มไปด้วยระบบเทคโนโลยี คอมพิวเตอร์ และอาวุธนิวเคลียร์ที่ซับซ้อน การให้ทหารที่ควบคุมเครื่องจักรราคาแพงดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ดีกรีสูงระหว่างปฏิบัติหน้าที่จึงอันตรายเกินไปครับ
ถ้าคุณอยากรู้เพิ่มเติม ผมสามารถเล่าเรื่อง “Black Tot Day” ที่ทหารเรือพากันใส่ปลอกแขนสีดำและทำพิธีจำลองงานศพให้ถังเหล้า หรือคำศัพท์ชาวเรือสนุกๆ ที่เกี่ยวกับเหล้าให้ฟังได้นะครับ สนใจไหมครับ
